Buca Eğitim Fakültesi-Buca, İzmir

İzmir, Osmanlı döneminden Cumhuriyet’e uzanan tarihsel süreçte, Türkiye’nin öğretmen yetiştirme ve eğitim alanındaki en önemli merkezlerinden biri olmuştur. Bu köklü eğitim geleneğinin önemli kurumlarından biri olan Buca Eğitim Fakültesinin geçmişi, 1952 yılında Kızılçullu Köy Enstitüsünün kapatılarak yerine yeni bir öğretmen okulu açılması kararına dayanmaktadır. Yeni eğitim kurumu için mekân olarak, Birinci Dünya Savaşı sırasında İzmir Valisi Rahmi Bey tarafından el konularak Yatılı Kız Öğretmen Okuluna dönüştürülen Rees Köşkü seçilmiştir. Buca’nın önde gelen ailelerinden Rees ailesi tarafından 1890’ların sonlarına doğru inşa edilen bu köşk, günümüzde dekanlık binası olarak hizmet vermektedir. Bitki ve hayvan türleri bakımından zengin, son derece önemli bir bahçe içerisinde yer alan köşk, gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının ardından 30 Kasım 1959 tarihinde İzmir (Kız) Eğitim Enstitüsü adıyla eğitim hayatına başlamıştır.

Kurum, eğitim-öğretime başladığı ilk yıl Fen Bilgisi alanında, yönetici kadrosunun yanı sıra dokuz öğretmen ve altmış kız öğrenciyle faaliyet göstermiştir. 1960 yılından itibaren öğretmen, öğrenci ve bölüm sayısında belirgin bir artış yaşanmış; on yıllık süreç içerisinde altı bölüme ulaşan enstitüde öğretmen sayısı 62’ye, öğrenci sayısı ise 623’e yükselmiştir. Bu gelişme ve artan eğitim kapasitesi ihtiyacı doğrultusunda yeni binaların inşasına başlanmıştır.

İlk on yılda kurumun kapasitesiyle uyumlu ve düzenli bir biçimde gelişen bölüm ve öğrenci yapısı, 1974 yılından sonra Türkiye’nin genel siyasal ve kültürel iklimindeki değişimlerden etkilenmiştir. Mektupla öğretmen yetiştirme uygulamasının öğrenci sayısında meydana getirdiği artış ve öğretmen kadrosunun sık sık değiştirilmesi, kurumun mevcut yapısında aşınmaya yol açmıştır. Öte yandan, ortaokullara öğretmen yetiştirmek amacıyla kurulan üç yıllık eğitim enstitülerinin 1978-1979 öğretim yılından itibaren dört yıllık bir eğitim sürecine dönüştürülmesiyle İzmir (Kız) Eğitim Enstitüsünün adı İzmir (Buca) Yüksek Öğretmen Okulu olarak değiştirilmiştir. Böylece kurum, ortaokulların yanı sıra liselere de öğretmen yetiştiren bir eğitim kuruluşu niteliği kazanmıştır.

Yükseköğretim alanında gerçekleştirilen yeniden yapılanma sürecinde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu doğrultusunda Buca Yüksek Öğretmen Okulu, 20 Temmuz 1982 tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesine bağlı bir fakülteye dönüştürülmüştür. Bu düzenlemeyle İzmir Yabancı Diller Yüksekokulu ilgili bölümüne aktarılmış; Manisa Gençlik ve Spor Akademisi ile Ege Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Buca Eğitim Fakültesinin Beden Eğitimi Bölümü bünyesinde birleştirilmiştir.

1982 yılında Eğitim Fakültesi adını alan kurumun bünyesinde eğitim faaliyetlerini sürdüren Demirci Eğitim Yüksekokulu, 1992 yılında yeni kurulan Celal Bayar Üniversitesine; Denizli Eğitim Yüksekokulu ise aynı yıl kurulan Pamukkale Üniversitesine bağlanarak fakülteden ayrılmıştır.

Buca Yüksek Öğretmen Okulunun Dokuz Eylül Üniversitesine bağlı bir fakülteye dönüşmesinin ardından kurumda görev yapan öğretmenlerin büyük çoğunluğu, öğretim görevlisi unvanıyla çalışmalarını sürdürmüştür. Fakülte kimliğiyle eğitim-öğretim faaliyetlerine devam eden kurum, tarihsel gelişimi boyunca farklı yapılanmalardan geçerek eğitim alanındaki varlığını sürdürmekte olup hâlen yirmiyi aşkın programla lisans düzeyinde eğitim-öğretim faaliyetlerine devam etmektedir.